جزئیات
تعداد نظرات ارسالي: 0
تعداد بازديد: 323
تاريخ ايجاد: 89/08/29 00:00
نويسنده: gholipor gholipor


قيمت نفت و هدفمندسازي يارانه ها:
وزیر نفت اخیرا اعلام نموده که قیمت تمام شده هر متر مکعب گاز طبیعی 350 تومان است. هر چند نحوه محاسبه این قیمت هنوز روشن نشده است لیکن اعلام یکباره افزایش قیمت تمام شده از حدود 90 تومان که در قبضهای گاز درج می گردید به 350 تومان آنهم در زمانی که طرح هدفمند سازی یارانه ها در شرف انجام است می تواند موجب نگرانی اذهان جامعه نسبت به اجرای طرح شود. اینکه قیمت گاز به صورت پلکانی محاسبه شده و برای مشترکان پرمصرف جرایمی در نظر گرفته شود تا آنها مصرف خود را کاهش دهند امری است که در قانون نیز اجازه این کار به دولت داده شده، اما اینکه چگونه قیمت تمام شده گاز 350 تومان شده و چطور محاسبات دولت منجر به این شده که اعمال حداکثر جریمه معادل 350 تومان که تصادفا معادل قیمت تمام شده گاز است میتواند منجر به کنترل مصرف گاز و دستیابی به اهداف قانونگذار شود جای تامل دارد.
در قانون هدفمند سازی یارانه ها مقرر شده است که میانگین قیمت گاز طبیعی به گونه ای تعیین شود که به تدریج تا پایان برنامه پنجم توسعه معادل حداقل 75 درصد قیمت صادراتی پس از کسر هزینه های انتقال، مالیات و عوارض شود. همچنین جهت تشویق سرمایه گذاری، قیمت خوراک واحدهای صنعتی، پالایشی و پتروشیمی برای حداقل ده سال برای هر متر مکعب گاز معادل حداکثر 65 درصد قیمت صادراتی در مبدا خلیج فارس (بدون هزینه انتقال) تعیین شود. با توجه به متن قانون، بحث قیمت تمام شده برای گاز مطرح نیست. هر چند با توجه به اینکه در قانون اولا بحث میانگین مطرح شده و ثانیا قرار است قیمتها حداقل معادل 75 درصد قیمت صادراتی باشد از این رو دولت میتواند قیمت گاز بجز در مواردی که از آن به عنوان خوراک واحدهای صنعتی و پتروشیمی استفاده میشود را به نحو دلخواه تعیین نماید و برای مصارف بالا، مناطق مختلف و فصول مختلف سال قیمتهای ترجیحی در نظر بگیرد.
قیمت گاز را در پایان دوره پنج سالانه قانون هدفمندی یارانه ها با فرض ثابت بودن قیمتها و با در نظر گرفتن قیمتهای جهانی، میتوان محاسبه کرد. هم اکنون قیمت گاز در بورس آمریکا برای هر یک میلیون بی تی یو ( BTU) کمتر از 5 دلار و در بورس لندن کمتر از 8 دلار (روزنامه دنیای اقتصاد 24/4/89) است که به قیمت فوق باید هزینه های انتقال، مالیات و عوارض را نیز افزود.با توجه به اینکه یک BTU مقدار انرژی است که با آن می توان دمای یک پوند آب (430گرم) را یک فارنهایت بالا برد و هر متر مکعب گاز معادل 30 هزار BTU است لذا هر یک میلیون BTU حدود 33 متر مکعب گاز را شامل میشود. با توجه به محاسبات فوق، قیمت هر متر مکعب گاز در بازار آمریکا حدود 15 سنت و در بازار اروپا حدود 24 سنت است که با فرض دلار 1000 تومانی، بهای هر متر مکعب گاز در بورس آمریکا ( بدون هزینه های انتقال و مالیات) حدود 150 تومان در اروپا 240 تومان می باشد.
هر چند این قیمت ها با توجه به قانون هدفمندی یارانه ها نمیتواند ملاک و معیاری برای تعیین قیمت داخلی گاز طبیعی باشد لیکن در صورتی که قیمت تمام شده گاز داخلی بسیار بیشتر از قیمتهای جهانی باشد باید در نحوه تولید و مدیریت این حوزه تجدید نظر جدی انجام گیرد. شاید بزرگترین مشکل در این زمینه به نحوه محاسبه قیمت تمام شده برگردد. متاسفانه تاکنون سیستم محاسبه قیمت تمام شده مدونی وجود نداشته و یا در صورتی که وجود دارد جزئیات آن چندان روشن نیست.
قیمت گاز صادراتی ایران در قرارداهای منعقده بین ایران و ترکیه و ایران و پاکستان مشخص است. هر چند قیمت دقیق این قرارداها با توجه به ملاحظات تجاری کشور فاش نشده است اما مطابق گمانه زنیها بهای هر یک میلیون BTU گاز طبیعی در قرارداد پاکستان حدود 4 دلار بدون هزینه های انتقال و مالیات است که بدین ترتیب قیمت هر متر مکعب حدود 120 تومان است. با توجه به قانون هدفمند سازی یارانه ها و با درنظر گرفتن این قیمت دولت میانگین هر متر مکعب را باید تا پایان برنامه پنجم حداقل به رقم 108 تومان افزایش دهد. در صورتی که قیمت تمام شده گاز طبیعی مطابق سخنان وزیر نفت مبلغ 350 تومان برای هر متر مکعب باشد، حتی با وجود اجرای قانون هدفمندی یارانه ها بازهم دولت باید در این حوزه به مصرف کنندگان یارانه پرداخت کند که این امر جای تامل دارد.
مشکل قیمت تمام شده در زمینه آب و برق حاد تر است زیرا مطابق قانون مقرر شده که بهای آنها تا پایان برنامه پنجم به قیمت تمام شده از مشترکان اخذ شود. علیرغم اینکه نحوه محاسبه قیمت تمام شده آب و برق در قانون درج شده است اما تاکنون این قیمتها توسط مراکز مستقل محاسبه نشده است. از این رو ضروری است دولت همزمان با اجرای قانون هدفمند سازی یارانه ها قیمت تمام شده اقلام فوق و نحوه محاسبه آنها را نیز اعلام نماید تا شرکتهای ذیربط از این طریق اجحافی بر مصرف کنندگان نداشته باشند. همچنین در صورتی قیمت تمام شده آنها بیشتر از استانداردهای جهانی باشد، نسبت به اصلاح ساختار هزینه ای آنها برنامه ریزی و اقدام گردد تا این قبیل شرکتها قادر به ادامه فعالیت خود پس ازاجرای قانون هدفمندی یارانه ها باشند.





js