جزئیات
تعداد نظرات ارسالي: 0
تعداد بازديد: 332
تاريخ ايجاد: 89/08/08 00:00
نويسنده: gholipor gholipor


اقداماتي براي كاهش تبعات طرح هدفمندي يارانه ها
عملیاتی شدن طرح هدفمند شدن یارانه ها در حال برداشتن گامهای آخر است. با واریز وجوه به حساب خانوارها، مردم منتظر اعلام نحوه افزایش قیمتها و آزاد شدن حسابها برای برداشتن وجوه واریزی هستند. اما مهمترین گردنه اجرای طرح، نحوه افزایش قیمت است تا آحاد جامعه با توجه به میزان افزایش قیمت بتوانند مقدار افزیش هزینه ها را محاسبه نمایند. تا کنون سیاست عدم اطلاع رسانی دولت موجب شده که فعالان اقتصادی نتوانند برآوردهای دقیقی از افزایش هزینه ها داشته باشند و تمام گمانه زنی ها در خصوص میزان افزایش قیمتها با تکذیب و عدم تایید روبرو شده است.
هر چه به زمان اجرای طرح نزدیک تر می شویم دولت اقدامات و تصمیمات تکمیلی بیشتری برای کاهش تبعات اجرای طرح اعلام میکند که میزان تاثیر گذاری آنها در زمان اجرا مشخص خواهد شد، لیکن ارائه برنامه های مختلف برای کنترل اثرات طرح خصوصا اثرات روانی افزایش قیمتها را باید به نوعی درایت دولت برای اجرای طرح دانست. تجربه تعدیل قیمت حاملهای انرژی در دنیا نشان میدهد که این تعدیلات عموما با نارضایتی اجتماعی روبرو شده است. هر چند مهمترین تفاوت بین تجربه ایران با سایر کشورها در این است که دولت قصد دارد منابع کسب شده را بین مردم و فعالان اقتصادی توزیع مجدد نماید تا آنها ظرف 5 سال بتوانند خود را با شرایط جدید وفق دهند. جدای از این تفاوت بنیادی، دولت اقدامات تکمیلی دیگری را نیز برای این امر در نظر گرفته است که برخی از آنها عبارتند از :
1- پرداخت تسهیلات به فعالان بخش حمل و نقل
2- پرداخت تسهیلات به صنایع انرژی بر
3- سیاست کنترل بازار کالا و خدمات
4- سیاست کنترل بازار ارز
پرداخت تسهیلات به فعالان بخش حمل و نقل؛ دولت اخیرا اعلام نموده قصد دارد تسهیلاتی را در اختیار فعالان بخش حمل و نقل عمومی قرار دهد. این تسهیلات به صورت وام بانکی در اختیار متقاضیان قرار میگیرد. این تسهیلات تنها برای خرید سوخت قابل استفاده است و در واقع به صورت شارژ اعتبار در کارت سوخت است. بدین ترتیب در زمان افزایش قیمت حاملهای انرژی، رانندگان وسایل نقلیه عمومی می توانند به صورت اقساطی قیمت حاملهای انرژی را پرداخت نمایند. هر چند اجرای این طرح عملا نفع چندانی برای رانندگان نداشته و تنها موجب تاخیر در پرداخت هزینه سوخت می شود لیکن گام اول اجرای طرح را برای دولت تسهیل میکند. از سوی دیگر پرداخت تسهیلات بانکی به رانندگان در صورتی که منجر به افزایش بدهی دولت به بانکها شود و از سوی دولت جبران نشود، اثرات تورمی نیز دارد.
پرداخت تسهیلات به صنایع انرژی بر؛ هر چند وزارت صنایع مدعی است که مطابق بسته حمایتی طراحی شده، قیمت حاملهای انرژی برای صنایع انرژی بر کمتر از سایرین افزایش خواهد یافت و آنها سهم بیشتری از یارانه ها را دارا خواهند بود، اما این وزارتخانه برای کاهش نگرانی فعالان بخش صنایع درصدد است همانند رانندگان، فعالان صنایع انرژی بر را برای دریافت تسهیلات به بانکها معرفی نماید تا بخشی از افزایش هزینه ها در ابتدای اجرای طرح از این طریق جبران شود. این اقدام نیز همانند رانندگان هر چند برای شروع اجرا می تواند مفید باشد، لیکن با توجه به اینکه اکثر صنایع دارای سیستم قیمت تمام شده هستند و امکان محاسبه افزایش قیمت سوخت بر قیمت تمام شده را دارند، تاثیر چندانی برای آنها نخواهد داشت. به نظر می رسد با توجه به اینکه یکی از عمده ترین مشکلات بخش صنعت، کمبود نقدینگی است لذا تمرکز وزارت صنایع بر حل این مشکل جهت تامین مواد اولیه و ادامه حیات آنها باید در دستور کار قرار گیرد تا این وزارتخانه بتواند از تعطیلی واحدهایی که به دلیل مشکلات نقدینگی در آستانه تعطیلی قرار داشته و منتظر تلنگری برای این امر هستند جلوگیری نماید. به نظر میرسد پس از اجرای طرح و کم شدن اثر شوک تورمی اولیه، بیکاری مهمترین پدیده ناشی از اجرای طرح باشد که خود را به مرور نشان خواهد داد.
کنترل بازار کالا و خدمات؛ اقتصاد ایران در زمینه کنترل بازار تجربیات زیادی دارد. برای اجرای طرح هدفمند سازی یارانه ها دولت با تشکیل ستاد کنترل بازار درصدد است تا از افزایش بی رویه قیمتها جلوگیری کند. همچنین اخیرا طی مصوبه ای با ارائه فهرست 20 قلم کالای ضروری شامل برنج، روغن نباتی، قند و شکر، گوشت قرمز و مرغ، تخم مرغ، نان، لبنیات، ماکارونی، حبوبات، چای، خرما، سیب زمینی، پیاز، گوجه فرنگی و رب گوجه، میوه و مرکبات، نهاده های دامی، پودر شوینده، فولاد، سیمان، کاغذ و لاستیک کلیه اشخاص دولتی و خصوصی که با تولید و عرضه این کالاها درگیر هستند را ملزم نموده تا آمار و اطلاعات مورد درخواست و موجودی انبار کالاهای فوق را به سازمان حمایت از مصرف کننده و تولید کننده اعلام نمایند. سازمان مذکور نیز محدوده قیمت منطقی کالاها و خدمات را اعلام و ابلاغ خواهد نمود و بر اجرای آنها نظارت دارد. بدین ترتیب در زمان اجرای طرح دولت درصدد کنترل قیمتها با استفاده از مکانیزم تعزیرات است. هر چند تجربه سالها استفاده از این سیستم حاکی از ناکارآمدی آن است اما در شروع اجرای طرح هدفمند سازی از ضروریات است که می تواند به اجرای طرح کمک کند.
کنترل بازار ارز؛ با توجه به واردات قابل توجه در اقتصاد ایران نرخ ارز یکی از عوامل موثر بر تورم است. از این رو دولت درصدد است حداقل تا زمان اجرای طرح و ماههای اولیه، آنرا کنترل نماید تا اثر تورمی از ناحیه نرخ ارز را کنترل نماید. هر چند با توجه به وضعیت ارزی دولت، نرخ ارز حتما تعدیل خواهد شد.
بطور کلی با توجه به موارد فوق به نظر میرسد دولت اقدامات مناسبی را برای زمان اجرای طرح پیش بینی کرده است هر چند برای تداوم آن برنامه چندانی ندارد. مهمترین نگرانی بروز بیکاری و تداوم اثرات تورمی اجرای طرح است که دولت سعی در کنترل و ایجاد تاخیر در آنهاست.





js