جزئیات
تعداد نظرات ارسالي: 0
تعداد بازديد: 265
تاريخ ايجاد: 89/07/24 00:00
نويسنده: gholipor gholipor


آيا عطش دلار فروكش خواهد كرد؟
تحولات بازار ارز و اخبار آن این هفته نیز همچنان در صدر اخبار رسانه ها قرار داشت. بطوریکه حتی با اعلام مداوم مسئولین بانک مرکزی و دولت مبنی بر وجود ذخایر کافی ارزی در بانک مرکزی و عرضه آن به بانکها و صرافیها، همچنان شاهد تشکیل صف خرید دلار بوده ایم. حتی کاهش نرخ فروش دلار توسط بانک مرکزی هم نتوانسته است عطش بازار را کاهش دهد و به نظر میرسد این اقدام حتی منجر به افزایش تقاضا نیز گردیده است.
مشابه این وضعیت در سال 1374 نیز اتفاق افتاد. در آن روزها دولت با عرضه سهمیه بندی دلار به مسافران با قیمت کمتر از قیمت بازار، حاشیه سود مناسبی را برای دلالان فراهم آورد که با تقاضای روزافزون دلار مواجه و مجبور به قطع دلار سهمیه ای و تثبیت نرخ ارز شد. هر چند وضعیت ارزی کشور در آن سالها بسیار وخیم بود، اما حتی با وجود ذخایر مناسب ارزی (به ادعای مسئولین)، باز هم به دلیل وجود تحریمهای فراگیر، بانک مرکزی باید مدیریت مناسبی را برای بازار ارز در پیش بگیرد تا علاوه بر کنترل بازار، ذخایر این بانک نیز حفظ شود.
اما چرا با وجود انتشار اطلاعیه توسط بانک مرکزی و دولت مبنی بر تامین ارز و کاهش قیمت آن هنوز بازار ارز از تلاطم نیفتاده است؟ برای پاسخ به این سئوال باید عوامل ایجاد این تلاطم را در بازار شناسایی نمود.
مهمترین عامل ایجاد نوسان در بازار ارز، افزایش تقاضا است. زیرا بانک مرکزی علیرغم عدم عرضه مناسب طی هفته ای که منجر به رشد شدید قیمت دلار شد، پس از آن نسبت به عرضه دلار اقدام نموده است اما تقاضای بازار از حالت عادی خارج شده و با افزایش تقاضای سفته بازی، بازار همچنان تشنه دلار است.
تقاضای سفته بازی همیشه در بازار ارز به عنوان یکی از بازارهای جذاب برای سوداگران وجود داشته و دارد. اما پس از یکسان سازی نرخ ارز در سال 1381 ، بخش عمده ای از تقاضای سفته بازی به دلیل عدم وجود نوسان قابل توجه نرخ ارز در یک بازه زمانی کوتاه مدت، از این تقاضا از بازار خارج شده و در بازارهای دیگر به فعالیت بپردازد. اما با بروز اولین نشانه ها مبنی بر افزایش نرخ دلار در بازار، تقاضای سفته بازی افزایش یافته و منجر به افزایش نوسانات شدند. در صورتی که اقتصاد در شرایط نرمال بود با افزایش عرضه دلار توسط بانک مرکزی باید این تقاضا همانند سالهای قبل کاهش و بازار به ثبات می رسید اما همچنان تقاضا بالاست. لذا عوامل دیگری نیز در افزایش تقاضا موثر بوده اند. به نظر میرسد انتظار افزایش نرخ دلار در آینده نزدیک مهمترین عاملی است که منجر شده همچنان عطش خرید دلار فروکش نکند. این انتظارات به دلایل زیر شکل گرفته است :
1- تثبیت نسبی نرخ دلار طی سالهای اخیر با وجود تورم داخلی: طی سالهای اخیر بانک مرکزی با تکیه بر ذخایر ارزی مناسب که به یمن افزایش قیمت نفت اندوخته بود نرخ دلار را با توجه به تفاوت تورم داخلی و جهانی تغییر نداده و در واقع ارزش ریال به طور غیر واقعی تقویت شده است. از این رو در صورت عدم حمایت بانک مرکزی ریال در مقابل ارزهای خارجی تضعیف میشود.
2- کسری بودجه دولت : در سال جاری بودجه دولت دچار کسری شدیدی است. این کسری به دلیل پیش بینی قیمت بالای نفت ( 65 دلار در هر بشکه )، عدم وجود منابع کافی در حساب ذخیره ارزی و عدم تحقق سایر درآمدها می باشد. از جمله راهکارهای تامین این کسری افزایش قیمت ارز است. قیمت هر دلار در بودجه سال 1389 مبلغ 985 تومان در نظر گرفته شده است. با توجه به اینکه دولت برای تامین بودجه باید دلارهای نفتی و منابع حساب ذخیره ارزی را به ریال تبدیل کند، لذا افزایش نرخ ارز منابع بیشتری را نصیب خزانه کل کشور میکند. در بودجه، منابع حاصل از فروش نفت خام حدود 27 میلیارد دلار و برداشت از حساب ذخیره ارزی (استفاده از صندوق توسعه ملی)حدود 13 میلیارد دلار پیش بینی شده است که در مجموع 40 میلیارد دلار میشود. بدین ترتیب افزایش 100 تومانی نرخ ارز نسبت به ارقام پیش بینی شده، چهار هزار میلیارد تومان نصیب خزانه دولت میکند که میتواند بخشی از کسری بودجه را جبران نماید.
3- اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها : اما مهمترین عامل شکل گیری انتظارات تورمی در جامعه اجرای طرح هدفمند سازی یارانه ها است. با اجرای این طرح که قرار است در آبان ماه عملیاتی شود، قیمت حاملهای انرژی افزایش شدیدی یافته و به قیمتهای منطقه ای و جهانی نزدیک خواهد شد. این افزایش بطور قطع منجر به جهش قیمتها میشود. از این رو افرادی که دارای پول نقد هستند با افزایش تورم ارزش دارایی خود را از دست خواهند داد. یکی از بهترین داراییها برای حفظ ارزش پول، ارز است. با توجه به اینکه هنوز ابعاد واقعی اجرای این طرح مشخص نشده و امکان بروز نوسانات شدیدی در اقتصاد کشور وجود دارد لذا تبدیل دارایی ریالی به دارایی ارزی، در دستور کار برخی فعالان اقتصادی و مردم قرار گرفته تا از این طریق بتوانند خود را در مقابل بخشی از تبعات احتمالی حاصل از اجرای این طرح مصون نمایند.
با توجه به موارد فوق به نظر میرسد تقاضای دلار در بازار همچنان حفظ شده و حتی رو به افزایش باشد. از این رو بانک مرکزی باید همچنان به عرضه ارز برای مدیریت بازار ادامه دهد. هر چند در خصوص قیمت آن با توجه به میزان تقاضای بازار و منابع ارزی کشور، بانک مرکزی باید برنامه ای مناسب در پیش گیرد. به نظر نمی رسد با توجه به شرایط موجود اقدام بانک مرکزی در کاهش نرخ دلار عرضه شده برای ایجاد تاثیر روانی در بازار ارز، چندان راهگشا باشد و تداوم آن تنها منجر به خالی شدن ذخایر بانک مرکزی میگردد.





js